Zorg in Beweging

ouderen in beweging

Gastblog van Bert Penninkhof
Directeur, Woonzorgconcern IJsselheem.

Als je een willekeurig iemand vraagt welke gedachte hij heeft bij het woord “beweging” , zal dat vooral afhankelijk zijn van de context waarin deze persoon verkeert. Als ik het begin januari mijn vrouw had gevraagd, had ze vast en zeker gedacht aan haar hardloopclubje. Normaal verzamelen zich zo’n 10 lopers bij haar atletiekvereniging Isala te Kampen, maar de eerste trainingen van januari waren het er ongeveer 100. Tja, de pondjes van de feestdagen moeten er blijkbaar af, en enige beweging is daar een probaat middel voor!

Bij het woord “beweging” denk ik aan onze organisatie en aan de trektocht die we begonnen zijn. Ik denk aan ‘mobiliteit ‘ en aan het spannende jaar dat we tegemoet gaan, waarin we richting 2015 ons moeten gaan opmaken voor veranderingen en een nieuwe bezuinigingsslag van ongeveer vier en half miljoen euro.

Binnen de zorg hebben we te maken met een enorme transitie. De tarieven van de extramurale zorgproducten worden lager, het productievolume neemt af, de extramurale begeleiding wordt uit de AWBZ gehaald en gaat over naar de WMO ( met een aanzienlijke tariefkorting) en het “scheiden van wonen en zorg “ krijgt zijn verdere beslag. In een tijdsbestek van 4 jaar houden wij rekening met een omzetdaling van 15 tot 20%. Indrukwekkende getallen. We zijn er van overtuigd dat we deze bezuiniging alleen vorm kunnen geven met een grote verandering van werkprocessen, een andere manier van kijken naar onze cliënten, een verandering bij onze medewerkers en een andere kijk op samenwerking. Onze ideeën zijn nog niet vastomlijnd. Werkende weg zullen we de verandering vorm geven en verder invullen. Vandaar dat we ons veranderingsproces ook vergelijken met een “trektocht” en niet met een “geheel verzorgde reis”. We zijn ons er van bewust dat het knelt in de zorg en we beseffen dat we moeten vernieuwen.

We stellen ons zelf de volgende vragen: wat is ook al weer het doel van onze organisatie? Hoe kunnen we waarde toevoegen? Wat is de essentie van ons werk? Wat is zinvol en wat niet en hoe geven we hier betekenis aan? Hoe kunnen we ons werk zo organiseren dat we onze ideeën over wat goede zorg is realiseren? Als ik het zou moeten samenvatten zou ik het zo doen: we willen ons meer bewegen naar ‘de bedoeling’ en in het organiseren van de zorg meer de vraag stellen, waar is het ons ook al weer om begonnen. (Wouter Hart schrijft hier erg mooi over in zijn boekje “Verdraaide organisaties”).

In de zorg zijn we verstrikt geraakt tussen dat waar het werkelijk om gaat aan de ene kant en de regels en het systeem aan de andere kant. Zo kwam er onlangs een vrouw met MS bij ons in een verpleeghuis wonen. De vrouw had een elektrische rolstoel als voorziening uit de WMO. De rolstoel was prima! Ze kon er goed mee uit de voeten. De rolstoel paste in de auto van haar man en in het huis van haar dochter kon ze er goed mee manoeuvreren. Het paste allemaal precies! Na de opname in het verpleeghuis moest ze de rolstoel inleveren. De gemeente wilde deze terug om deze weer in te zetten bij een ander. De ziektekostenverzekeraar moest een andere rolstoel leveren, maar een zelfde rolstoel was niet in het assortiment opgenomen. Een vergelijkbare rolstoel kon geleverd worden, maar geen enkel exemplaar kon in de auto van haar man. Ook kon zij met een andere rolstoel niet meer zelfstandig het huis van haar dochter binnengaan. De verzekeraar was niet bereid om een concessie te doen en deze rolstoel over te nemen van de WMO. In het telefonisch contact dat ik had, was er veel begrip, maar het kon gewoon niet anders. De goede rolstoel zat niet in het systeem en voldeed niet aan de geldende procedures en protocollen en voorschriften. Allemaal lastig…. Tja.

Dit voorval staat niet op zichzelf. We laten ons vaak verleiden tot een bijzondere aandacht voor het systeem en de systeemwereld en raken steeds verder verwijderd van de bedoeling. Ik voelde mee met de medewerker van de verzekeraar die verstrikt raakte tussen enerzijds de bedoeling ( zorgen voor een goede rolstoel) en anderzijds het systeem ( protocollen , procedures en regels). Om ons werk gemakkelijker te maken en om het goed te laten verlopen hebben we een systeemwereld gecreëerd. Zo hebben we protocollen om een handeling goed uit te voeren, regels om het werk vellig te maken en procedures om iets handig te doen. Op zich heel nuttig allemaal. Maar als het systeem leidend wordt voor de inrichting van de organisatie in plaats van de bedoeling, dan gaat het mis. De meest succesvolle bedrijven starten met de redenering vanuit de bedoeling en niet met de redenering vanuit het systeem. Gek genoeg denken we in ons privéleven ook in bijna alles vanuit de bedoeling naar het systeem. We hebben geen protocollen of werkinstructies voor het stofzuigen van onze kamer, het invriezen van onze soep, het controleren van de brandmelders en het inpakken van de vaatwasmachine ( hoewel dat met 4 vrouwen in huis door mij wel prettig zou worden gevonden…). En toch loopt het thuis prima!

We staan voor een reorganisatie. Een kanteling van onze organisatie. Een organisatie die moet krimpen omdat er veel minder geld beschikbaar is. Een organisatie die moet krimpen omdat de zorg maatschappelijk gezien teveel geld kost. En wij het van waarde vinden om daar ons steentje aan bij te dragen en de zorg goedkoper te maken. Volgens ons moeten we in dit licht bezien meer op zoek naar de redenering vanuit de bedoeling. Waar gaat het ook al weer om in onze organisatie? Welke waarde willen wij toevoegen? Hoever zijn we doorgeschoten in het maken van beleid, het maken van procedures en protocollen, in formats gericht op efficiency en effectiviteit in rapportages en ga zo maar door? Leiden die ons naar de bedoeling, of leiden die ons juist van de bedoeling af? We hebben het gedurfd om de in het kader van “verantwoorde Zorg” verplichte meting Zorg indicatoren los te laten. Wat kunnen we nog meer loslaten of anders inrichten zodat we dichter tot de bedoeling komen? Een mooie vraag om in het achterhoofd te houden als we verder gaan met onze trektocht.

Alles wat we vastpakken binnen onze organisatie beweegt of gaat bewegen, dat staat vast. Het wordt een enerverende periode. Spannend wordt het, omdat de financiële opgave vrij gesloten is en wij gelijktijdig op een open wijze willen veranderen.

Laat een reactie achter

*

captcha *